De stille kracht van verandering; lessen uit Japan

“Wat is je het meeste bijgebleven van je reis door Japan?” vroeg mijn FProfs collega Sabina. Ik moest even nadenken, het is best veel namelijk. Mijn hoofd zit er nog vol van. Tijdens mijn reis door Japan werd ik geraakt door twee ervaringen die me meer hebben geleerd dan ik had verwacht:

1. de theeceremonie ook wel de “Way of Tea” genoemd volgens de eeuwenoude Urasenke-traditie
2. het begrip okaeshi: de kunst van iets beter achterlaten dan je het aantrof

Organisatie in Balans: van theeritueel naar bewuste transformatie

De “Way of Tea” was voor mij persoonlijk heel bijzonder en raakt aan mijn beoefening in mindfulness. Geen haast, geen afleiding, alleen aandacht voor het moment. Voor mij, als enorme theeliefhebber, was het een bijzonder inzicht. De ceremonie gaat niet alleen over het drinken van matchathee, maar over het volledig bewust zijn bij elk gebaar. Alle handelingen zoals bijvoorbeeld het plaatsen van een theekom, het doorgeven van een kop, het vouwen van een doek. Dit wordt allemaal bewust en zorgvuldig uitgevoerd. De waarden die eraan ten grondslag liggen: harmonie (wa), respect (kei), reinheid (sei) en rust (jaku). Het gaat niet alleen om thee drinken, maar om volledig aanwezig zijn, met aandacht voor elkaar. In het moment.

De kracht van Okaeshi: kleine daden, groot effect

Okaeshi, letterlijk vertaald als ‘teruggeven’ of ‘iets terugdoen’, is een diepgewortelde waarde in de Japanse cultuur die uitgaat van wederkerigheid, dankbaarheid én de plicht om iets beter achter te laten dan je het aantrof. Niet door altijd groots of luid te handelen, maar door kleine, bewuste daden die een blijvend verschil maken. Een schoon festivalterrein, een nette trein, een vriendelijk gebaar van respect met een kleine buiging. Het gaat over bijdragen aan iets dat groter is dan jezelf.

Bouwen vanuit het bestaande

Deze ervaringen in Japan hebben mijn zicht op organisatieverandering nog meer verdiept. Voor mij gaat verandering niet altijd om radicale ingrepen of grote woorden met veel kracht. Verandering gaat niet over slopen en opnieuw beginnen, maar juist over bouwen op het bestaande. Het gaat om aandacht, om de rust nemen om te zien wat er al is, en dat met aandacht, bewust versterken. Met respect voor het goede dat al in de organisatie aanwezig is. Om het zorgvuldige stappen zetten die mensen en teams verder brengen. En altijd met de intentie om een organisatie of team net iets beter achter te laten dan ik het aantrof. Mensgerichter, veerkrachtiger en sterker (vaak juist door meer zachtheid toe te voegen.

Ik ben benieuwd: waar vind jij rust en inspiratie om verandering (in je werk of anders) vorm te geven?